ABD basınına göre ABD ile İran anlaştı. "Trump'ın onayı bekleniyor"

ABD ve İran'ın masada ilerleme kaydettiği iddia edildi. Amerikan basını, Washington ile Tahran'ın 60 günlük bir anlaşma üzerinde anlaştığını yazdı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmaya henüz nihai onay vermediği belirtildi.

Axios haber portalı, haberi iki ABD'li yetkiliye dayandırdı. Buna göre ABD'li ve İranlı müzakereciler, ateşkesi uzatmak ve İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereleri başlatmak amacıyla 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya vardı. 

Müzakerecilerin nihai taslak hakkında Trump'a bilgi verdiği, Amerikan Başkanı'nınsa "düşünmek için birkaç güne ihtiyacı olduğunu" söylediği iddia edildi. 

Haberde İranlıların, Tahran'dan gerekli onayı aldığı ve anlaşmayı imzalamaya hazır olduğu öne sürüldü. ABD'li bir yetkiliye göre anlaşma, Hürmüz üzerinden yapılan deniz taşımacılığının kısıtlama olmaksızın yapılmasını şart koşacak. 

İran'ın da 30 gün içinde boğazdaki tüm mayınları temizlemesi gerekeceği savunuldu. Boğazdaki taşımacılığın normale dönmesine pararlel olarak ABD'nin İran kıyılarına ablukasını kaldıracağı da aktarıldı. 

Anlaşmada İran'ın nükleer silah üretmemesine ilişkin taahhütlerin de yer alması bekleniyor. Anlaşma sonrasında yapılacak nükleer konulu müzakerelerde de İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumunun akıbeti ve Tahran'a yönelik yaptırımların gevşetilmesi konularının masaya yatırılması öngörülüyor.

İRAN BASINI: ANLAŞMA İDDİASI DOĞRU DEĞİL

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansına konuşan İran'ın ABD ile müzakere ekibinden ismi açıklanmayan bir yetkili, "Bazı Batılı kaynakların İran ile ABD'nin terörist rejimi arasında sözde 'mutabakat zaptı' metninin tamamlandığı ve sadece her iki tarafın da açıklamasını beklediği yönündeki iddialar doğru değildir ve metin henüz tamamlanmamıştır." ifadelerini kullandı.

İranlı yetkili, mutabakat zaptının nihai hale gelmesi halinde İran'ın müzakerelerin arabulucusu Pakistan'a ve kamuoyuna bilgi verileceğini aktardı.

HAZİNE BAKANI BESSENT: HÜRMÜZ AÇILANA KADAR HİÇBİR ŞEY MASAYA YATIRILMAYACAK

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısında İran ile müzakere sürecine ilişkin açıklama yaptı. Bessent, taraflar arasında sık görüşmeler gerçekleştirildiğini belirterek ABD Başkanı Donald Trump’ın düzenlediği bir kabine toplantısında bu başlıktaki kırmızı çizgilerini açık bir şekilde belli ettiğini söyledi. Bessent, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarını bertaraf etmesi gerektiğini ve Tahran yönetiminin nükleer silah edinme çabalarını sürdüremeyeceğini söyledi. Bessent, "Hürmüz Boğazı’nda deniz geçişleri serbest olmalıdır. Deniz, eskiden olduğu gibi özgür ve açık olmalıdır" dedi.
 

Hazine Bakanı, müzakere sürecinde İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasının masaya yatırılıp yatırılmayacağına ilişkin bir soruya cevabında, "Bu çok yönlü bir anlaşma, biz Hürmüz Boğazı’nın açıldığını görene kadar ve İranlılar da zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmeyi ve nükleer silaha sahip olamayacaklarını kabul edene kadar hiçbir şey masaya yatırılmayacak" dedi.
 

Bessent, Trump’ın daha önce hiçbir ABD hükümetinin başaramadığı bir şeyi başardığını savunarak, "İranlıları nükleer programlarına ilişkin görüşmeye ve hatta belki de nükleer programları olmayacağı yönünde taahhütte bulunmaya ikna ettik. Bu daha önce hiç yaşanmamıştı" dedi.
 

ABD’li bakan, İran’a yönelik saldırılar sonrasında ülkede bir rejim değişikliği yaşanmadığını ancak yine de yönetimin değiştiğini söyledi. Bessent, "İran’da rejim değişikliği olmadı ama rejimi değiştirdik" dedi.

TRUMP'TAN UMMAN'A TEHDİT

ABD Başkanı Donald Trump'tan Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda Umman'a tehdit geldi; “Umman da herkes gibi davranacak, yoksa onları bombalamak zorunda kalırız” dedi. Trump'ın açıklamalarının ardından Tahran'dan Umman'a destek gecikmedi.

Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açılması, ABD-İran hattındaki savaş sonrası temel anlaşmazlık konusu. Tarafların anlaşmaya yakın olduğu söylense de henüz somut bir çözüme varılamadı.

Hatta Tahran yönetimi, Umman'la Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için yeni bir mekanizmayı görüştüklerini belirtti. Bu açıklama Trump'ın tepkisini çekti; kabine toplantısında Umman'ı hedef aldı.

Trump, Umman'ı İran’la Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü paylaşmaya yönelik herhangi bir anlaşmaya girmemesi konusunda uyardı; “Umman da herkes gibi davranacak, yoksa onları bombalamak zorunda kalırız” dedi.

Trump, tehdidi savurduktan kısa süre sonraysa ABD’nin böyle bir adım atmak zorunda kalacağını düşünmediğini ifade etti.

TAHRAN'DAN UMMAN'A DESTEK

Trump'ın sözlerinin ardından Tahran'dan Umman'a destek açıklaması geldi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yazılı açıklama yaparak Trump’ın açıklamalarını kınadı.

Sözcü, ABD'nin, Birleşmiş Milletler üyesi bir devlete yönelik "yok etme" tehdidinin "kabul edilemez" olduğunu belirtti. Umman’ın bölgesel barış ve istikrara yönelik uzun yıllardır sürdürdüğü arabuluculuk çabalarını hatırlattı.

Bu arada Tahran yönetimi son 24 saatte Boğaz'dan 26 geminin geçtiğini duyurdu. 2 gemininse durdurulduğunu açıkladı.

İran ile ABD arasında muhtemel bir mutabakat çerçevesinde Washington yönetiminin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırmayı taahhüt ettiği, Tahran'ın da karşılığında Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişlerini bir ay içinde savaş öncesi seviyeye döndürmeyi kabul ettiği öne sürülüyor.

ABD Başkanı, sık sık Hürmüz Boğazı'nın herkese açık olacağını ve kimse tarafından kontrol edilmeyeceğini vurguluyor.